Meerjarenplan 2015 - 2018

Jaarplan 2015

Uitgangspunten

De Inspectie SZW draagt met haar toezicht bij aan het bereiken van de doelen van het ministerie van SZW: een gezonde en veilige arbeidsplek voor werknemers, een eerlijke en goed werkende arbeidsmarkt en een goed werkend sociale zekerheidsstelsel.
Zij analyseert waar deze doelen niet of minder bereikt worden en stelt prioriteiten. Door risico-gestuurd te werken kan de Inspectie SZW haar mensen en middelen selectief en gericht inzetten. Risicoanalyses zijn de basis voor de keuze voor de toezichtprogramma’s voor de lange termijn, de aanpak binnen programma’s en de selectie van te inspecteren bedrijven. Dit leidt tot een afgewogen mix van interventies en efficiënt en effectief toezicht.

De Inspectie SZW maakt bij haar risicoanalyses gebruik van risicomodellen en –methodieken en van verschillende bronnen. Denk daarbij aan inspectiegegevens, informatie en kennis van andere overheidsorganisaties, onderzoeksrapporten maar ook de praktijkkennis van haar eigen inspecteurs en rechercheurs.

Nationaal 
Samenwerken met andere toezichthouders en overheidsdiensten blijft belangrijk voor de Inspectie SZW. Het is nodig voor een effectieve aanpak en om de toezichtlast voor bedrijven en instellingen te beperken. De Inspectie zet haar capaciteit zo gericht mogelijk in. Daarom maakt de Inspectie bij het aangaan van samenwerkingsverbanden de afweging of de samenwerking aansluit bij de koers van de Inspectie.

De Inspectie SZW participeert in de Inspectieraad. De Inspectieraad benoemt elke vier jaar thema’s die vorm geven aan verdere samenwerking.

Enkele voorbeelden van samenwerking: 

  • De Inspectie SZW inspecteert Brzo-bedrijven  samen met de andere toezichthouders, de omgevingsdiensten en de veiligheidsregio’s. Dit doet zij vanuit haar verantwoordelijkheid voor de arbeidsveiligheid van de werknemers. Het toezicht op Brzo-bedrijven krijgt een impuls door de intensivering van de samenwerking tussen de toezichthouders. Er wordt gezamenlijk geïnspecteerd op basis van gezamenlijk opgestelde inspectieplanningen en er wordt waar nodig gehandhaafd op basis van een gezamenlijke handhavingstrategie. Hierdoor wordt er geïnspecteerd als ware er sprake van één toezichthouder.
  • In de sectoren Horeca en Ziekenhuizen gaat de Inspectie actief inzetten op vergaande samenwerking met de NVWA en de IGZ. Dat sluit aan op pilots in deze sectoren om het ‘gestapeld toezicht’ te verminderen.
  • De Inspectie SZW voert in goede samenwerking opsporingsonderzoeken uit onder het gezag van het Openbaar Ministerie. Ook werkt zij samen met andere bijzondere opsporingsdiensten. Onder andere bij het uitvoeren van strafrechtelijke onderzoeken en bij het afpakken van crimineel vermogen.
  • Bij het uitvoeren van een aantal programma’s wisselt de Inspectie gegevens uit met werkgevers- en werknemersorganisaties. Bijvoorbeeld bij de aanpak van schijnconstructies, intermediairs en bedrijven in de sector Transport en Logistiek.

Internationaal 
Een Europese Unie met open grenzen en een vrije markt voor goederen en diensten is van groot belang voor de Nederlandse economie. Vrij verkeer van werknemers is hiervoor één van de pijlers. Oneerlijke en malafide praktijken vormen de keerzijde van dit vrije verkeer van werknemers. Tegen deze praktijken treedt de Inspectie streng op.

Binnen en over de grenzen
Door deze ontwikkelingen krijgen de werkzaamheden van de Inspectie steeds meer een internationaal karakter. Om grensoverschrijdende overtreders op een effectieve manier te kunnen aanpakken werkt de Inspectie nauw samen met andere diensten en uitvoeringsorganen. Bijvoorbeeld met de Belastingdienst, ILT, IND, SVB en met UWV bij het bestrijden van schijnconstructies .

Vanwege het internationale karakter van oneerlijke en malafide praktijken versterkt de Inspectie ook de samenwerking met inspecties van andere landen. Daarmee kan de handhaving in Nederland verder worden verscherpt: door handhavingsinformatie uit het buitenland op te vragen, maar ook door boetes over de grens te innen. De Inspectie krijgt meer juridische mogelijkheden om deze boetes te innen dankzij het aannemen van de handhavingsrichtlijn door het Europees Parlement. 

De oprichting van een Europees platform zwartwerken in 2015 geeft deze aanpak een verdere impuls. Andere betrokken Nederlandse toezichthouders en uitvoerders wijzen de Inspectie aan om Nederland in het platform te vertegenwoordigen.

Markttoezicht
Ook bij de nationale handhavingstaak van de Inspectie op het gebied van markttoezicht speelt de internationale omgeving een belangrijke rol. Het gaat hierbij om toezicht op de naleving van een aantal Europese richtlijnen over de veiligheid van producten voor professioneel gebruik. Denk daarbij aan machines, liften, persoonlijke beschermingsmiddelen en drukapparatuur. De Inspectie gaat op dit vlak de operationele samenwerking met Europese markttoezichthouders versterken.

De Inspectie SZW gaat er in haar werk vanuit dat de meeste bedrijven en werknemers zelf ervoor zorgen dat ze gezond, veilig en eerlijk werken. De Inspectie SZW neemt als toezichthouder geen verantwoordelijkheid over. De Inspectie blijft weg waar bedrijven en instellingen zich aan de regels houden. De Inspectie pakt misstanden aan en treedt op tegen bedrijven en instellingen die stelselmatig de regels overtreden.

De Inspectie SZW stimuleert maatschappelijke actoren om de eigen verantwoordelijkheid op te pakken en actief bij te dragen aan het verbeteren van regelnaleving. Deze actoren zijn bijvoorbeeld brancheorganisaties, vakbonden, werkgeversorganisaties en personeelsvertegenwoordigingen.

Transparantie draagt bij aan de voorspelbaarheid van de Inspectie SZW. Voorspelbaarheid houdt in: open en eerlijk zeggen wat je doet (en wat niet) en waarom. Het uitgangspunt is ‘open tenzij’. De Inspectie SZW is voorspelbaar door transparant te zijn over:

  • de uitkomsten van de risicoanalyse
  • de op basis van de risicoanalyse gemaakte keuzes
  • de bevindingen van de Inspectie
  • de rol en verantwoordelijkheid van de Inspectie enerzijds en van bedrijven en instellingen anderzijds

Die transparantie biedt de Inspectie SZW in openbare jaarplannen en jaarverslagen. Inhoudelijk legt de Inspectie verantwoording af via haar rapportages, die onder andere via de website van de Inspectie SZW toegankelijk zijn. De minister van SZW heeft in zijn brief aan de Tweede Kamer van 21 februari 2014 aangegeven de wettelijke basis daarvoor te realiseren. Hiermee kreeg de transparantie een enorme impuls. In het wetsontwerp Wet aanpak schijnconstructies (Was) is de wettelijke basis opgenomen.  

Door de voorgenomen transparantie over inspectieresultaten zullen bedrijven en instellingen met naam en toenaam vermeld worden. Dit sluit aan bij het uitgangspunt van het kabinet dat overheidsinformatie zoveel mogelijk actief openbaar gemaakt moet worden. De openbare inspectieresultaten hebben twee doelen: de transparantie van de inspectiedienst vergroten en het bevorderen van de naleving. Transparantie over waar de Inspectie controleert en wat zij vervolgens doet en aantreft, past bij een moderne toezichthouder. Het bekendmaken van inspectieresultaten kan grote gevolgen hebben voor de genoemde bedrijven en werknemers. De Inspectie past deze toezichtvorm daarom zorgvuldig toe. 

Op basis van de Wet openbaarheid bestuur is in 2014 gestart met het inzichtelijk maken van informatie over de bevindingen uit inspecties waar milieu-informatie een belangrijke rol speelt. Dit betreft de inspecties bij asbestsaneringswerkzaamheden en de inspecties bij Brzo-bedrijven. Voor Brzo wordt dit vormgegeven in overleg met de gezamenlijke toezichthouders vooruitlopend op de inwerkingtreding van het aan de Seveso III-richtlijn aangepaste Brzo, nu voorzien per 1 juli 2015. Bij inwerkingtreding van de Wet aanpak schijnconstructies, voorzien  media 2015, komt er een wettelijke basis om alle inspectiebevindingen met naam en toenaam van bedrijven en instellingen openbaar te maken. De wettellijke basis wordt geregeld voor de openbaarmaking van inspectiegegevens in het kader van het nalevingstoezicht op alle arbeidswetten, dus zowel over arbeidsmarkt als over arbeidsomstandigheden.    

De Inspectie SZW wil maximaal effect hebben met haar toezichtactiviteiten. Daartoe kan de Inspectie bij haar optreden een mix van instrumenten inzetten zoals voorlichting, inspecties, waarschuwingen en boetes. Het is belangrijk om de effecten van de gekozen ‘interventiemix’ goed in beeld te hebben. Het meten van effecten draagt bij aan het inzicht in de effectiviteit van interventies: wanneer is welke combinatie van instrumenten effectief? En in hoeverre leiden de activiteiten tot meer naleving van de regels?

Door te signaleren krijgt de Inspectie SZW toekomstige risico’s, witte vlekken en ontwikkelingen in de omgeving snel in beeld en kan zij daarnaar handelen. Met de kennis die hieruit voortvloeit, attendeert de Inspectie stakeholders zodat zij ook tijdig maatregelen kunnen nemen. Stakeholders zijn in dit geval: beleidsdirecties van het ministerie van SZW, de politiek en toezichthoudende en uitvoerende organisaties. Door in breed verband de maatschappelijke problemen en de rollen van de diverse actoren in beeld te brengen, zal de Inspectie zichzelf en andere partijen een spiegel voorhouden (reflectieve functie van het toezicht). 

Actief signaleren houdt zowel de Inspectie als de stakeholders scherp. Signaleren past bij een Inspectie SZW die alert, slagvaardig en professioneel is. Met hulp van reguliere toezichtonderzoeken en inspectie- en handhavingsactiviteiten, (vak)literatuur en informatieanalyses blijven inspectiemedewerkers alert op onverwachte gebeurtenissen die van belang zijn voor politiek en beleid. Daarnaast maakt de Inspectie gebruik van informatie en kennis uit meerdere externe bronnen zoals gemeenten, uitvoeringsinstanties, politie, ngo’s, wetenschappelijke instellingen en brancheorganisaties.

Het is van belang dat de goede informatiepositie die de Inspectie SZW de afgelopen jaren heeft opgebouwd op het terrein van onder andere arbeidsuitbuiting in stand blijft. De Inspectie traint daarom medewerkers op het herkennen van arbeidsuitbuiting.

In de komende jaren zal de Inspectie SZW de methode van signaleren en het afgeven van signalen verder ontwikkelen. Signalen vormen input voor de risicoanalyses van de Inspectie. En signaleren wordt steeds meer onderdeel van de werkprocessen van de Inspectie.