Meerjarenplan 2015 - 2018

Jaarplan 2015

Risicothema: overbelasting als gevolg van werkduur

Wanneer werknemers te lang achter elkaar werken, te weinig rust nemen, te veel onregelmatig werken of met te weinig rust tussendoor’s nachts werken, kan dat tot sociaalpsychologische of fysieke overbelasting leiden. In de Arbeidstijdenwet zijn hiervoor regels vastgelegd. Voor kinderen en jongeren gelden nog strengere regels, die ook met het soort werk te maken hebben.
Men gaat ervan uit dat het effect van te lange werktijden op de gezondheid van volwassenen minder ernstig is dan het effect van te lange werktijden op de gezondheid van jeugdigen. Het negatieve effect op de gezondheid van overbelasting is voor kinderen het sterkst.


Klik op de bollen voor de risico's.

mate van schade
mate van schade
               
               
               
               
               
               
               
               
zeer kleine kans zeer grote kans
Blootstelling
Omvang risicogroep in aantal mensen
 
< 100.000
100.000 - 500.000
500.000 - 1.000.000
1.000.000 - 5.000.000
> 5.000.000
Kans moeilijk te bepalen op basis van beschikbare gegevens

Risico's

De werktijden van volwassenen zijn gebonden aan allerlei regels. De arbeidstijdenwet stelt regels over de tijd dat een volwassen werknemer achter elkaar mag werken en aanvullende regels voor onregelmatige werktijden. Bij onregelmatige werktijden en nachtarbeid is de kans op gezondheidsproblemen groter dan bij regulier werk op vaste tijden overdag.
De Inspectie heeft geen harde cijfers over het aantal werknemers dat zich niet houdt aan de Arbeidstijdenwet. Soms hebben werknemers geen keus en zullen ze dus ook geen melding doen. De Inspectie schat dat 40-60% van de beroepsbevolking te maken heeft met ongezonde werktijden. 
De grootste gezondheidsrisico’s zijn:

  • Verhouding werktijd-rusttijd
    Onvoldoende rust tussen de lange werkdagen vormen een bron voor gezondheidsproblemen.
  • Avond- en nachtarbeid
    Onderzoek heeft uitgewezen dat nachtwerkers vaker bepaalde werkgerelateerde aandoeningen krijgen dan werknemers die alleen overdag werken.
  • Bijzondere diensten
    Voorbeelden zijn bereikbaarheidsdiensten en 24-uursdiensten. Het onregelmatige karakter van de diensten verstoort de verhouding tussen werktijd en rusttijd. De werknemer neemt daardoor mogelijk te weinig rust.

Leerplichtige jeugdigen (van 13 tot 16 jaar) mogen werken, maar dan wel onder strenge voorwaarden. Het gaat dan om de werktijden en om het soort werk dat is toegestaan. Denk aan kranten bezorgen, vakken vullen of helpen in een winkel. Maar ook voor bijvoorbeeld stages of leerwerktrajecten gelden regels. Dit omdat jeugdigen minder fysieke en sociaalpsychologische belasting aankunnen en omdat zij in de eerste plaats een opleiding volgen.

Kinderarbeid is in principe verboden. In bepaalde gevallen mogen kinderen, onder strenge voorwaarden, beperkt werken. Denk aan kinderen die in een theaterstuk of in een televisieprogramma meedoen.
Economische uitbuiting van kinderen lijkt in Nederland weinig voor te komen.