Meerjarenplan 2015 - 2018

Jaarplan 2015

Risicothema: onvoldoende naleving sociale zekerheidswetten

Het stelsel van werk en inkomen is gebaseerd op solidariteit tussen werkenden en niet-werkenden. Fraude en misbruik van uitkeringen verhogen de kosten van het stelsel en hebben daarmee en negatieve invloed op de overheidsfinanciën. Daarnaast schaden fraude en misbruik het draagvlak voor het stelsel van werk en inkomen.


Klik op de bollen voor de risico's.

mate van schade
mate van schade
               
               
               
               
               
               
               
               
zeer kleine kans zeer grote kans
Blootstelling
Omvang risicogroep in aantal mensen
 
< 100.000
100.000 - 500.000
500.000 - 1.000.000
1.000.000 - 5.000.000
> 5.000.000
Kans moeilijk te bepalen op basis van beschikbare gegevens

Risico's

Onderzoek naar fraude en misbruik van uitkeringen laat zien dat handhaving een steeds belangrijker onderdeel vormt van de uitkeringsintake. Aan de hand van gesprekken met de aanvrager worden gegevens gecontroleerd, worden bestanden vergeleken en vindt zonodig huisbezoek plaats. Is een uitkering eenmaal verstrekt, dan blijkt dat hercontrole beperkt plaatsvindt, waardoor in die fase de pakkans gering is. 
De controle op fraude, is arbeidsintensief en afhankelijk van signalen van derden. Uitvoerende instanties maken onvoldoende gebruik van technische middelen ter bestrijding van fraude. Daarnaast vindt sanctieoplegging slechts in beperkte mate plaats. Het onbestraft laten van fraude ondermijnt het stelsel van sociale zekerheid en de financiële houdbaarheid ervan.

Naast het bestrijden van fraude heeft handhaving als doel ongewenst gedrag tegen te gaan of gewenst gedrag af te dwingen. Een belangrijke voorwaarde voor een uitkering is dat de uitkeringsgerechtigde er alles aan doet om een baan te vinden. Een deel van de uitkeringsgerechtigden komen de gestelde voorwaarden niet na. Zij solliciteren onvoldoende en houden zich niet aan afspraken. Dit verkleint hun kans op werk en vergroot daarmee hun afstand tot de arbeidsmarkt.

Uit de cijfers blijkt dat fraude met ESF-subsidies of subsidies die worden verstrekt in het kader van re-integratie weinig voorkomt. Bij misbruik ondervindt de overheid financiële schade. Daarnaast wordt door misbruik dit geld niet besteed aan de doelen waar zij voor bedoeld is. In de toekomst zullen er minder subsidies worden verstrekt. De kans op fraude wordt dan kleiner. Door het kleinere aantal aanvragers is het mogelijk direct contact te hebben met de subsidievrager.

Fraude met re-integratiegelden, bijvoorbeeld bij de betaling van jobcoachbedrijven, komt relatief vaak voor. Uit informatie van UWV blijkt dat UWV samenwerkt met ruim 380 erkende jobcoachbedrijven. Bij fraude ondervindt de overheid financiële schade en is er minder geld beschikbaar om de doelen te bereiken. Bovendien brengt fraude het draagvlak voor dit stelsel in gevaar.