Meerjarenplan 2015 - 2018

Jaarplan 2015

Fraude en misbruik van regelingen en voorzieningen

Frauderen met sociale uitkeringen tast het financieel en maatschappelijk draagvlak voor sociale voorzieningen aan. Voorkomen moet worden dat mensen ten onrechte een uitkering ontvangen en als dat al het geval is moet dit zo snel mogelijk worden hersteld.
Uit concurrentieoverwegingen (creëren van gelijk speelveld) moet verdringing worden voorkomen, waardoor er voor uitkeringsgerechtigden meer mogelijkheden ontstaan om aan de slag te komen. Hierin ligt ook de relatie tussen uitkeringsverstrekking en het functioneren van de arbeidsmarkt.

Risico's

Uitkeringsfraude, illegale tewerkstelling en onderbetaling zijn hoog scorende risico’s die toeleiding naar en het goed werken van de arbeidsmarkt kunnen belemmeren.

Aanpak

De Inspectie stelt een overkoepelend programmaplan op om meer samenhang te brengen in de aanpak van fraude en misbruik van regelingen. Daarbij betrekt ze in ieder geval de belangrijkste stakeholders en de regeling kennismigranten, de studentenregeling en de niet-naleving van sociale zekerheidswetten.
Het programmaplan voorziet verder in het uitvoeren van een aantal pilots, waaronder zwarte fraude en een programmarapportage over het onderwerp kennismigranten waarbij de nadruk ligt op de mogelijkheden voor samenhang. 

  • Niet-naleving sociale zekerheidswetten
    De Inspectie doet meerjarig onderzoek naar de uitvoering van de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving die in 2013 van kracht is geworden. In dat kader heeft de Inspectie in 2013 het rapport ‘Signaal, sanctie en incasso’ als 0-meting uitgebracht. In 2016 zal de inspectie dit onderzoek in de vorm van een 1-meting herhalen. In de tussenliggende periode doet de Inspectie onderzoek op onderdelen van deze wet, bijvoorbeeld naar de manier van sanctioneren. Eind 2014 start de Inspectie een onderzoek naar de inspanningsplicht.   
  • Aanpak misbruik kennismigranten
    De kennismigrantenregeling maakt het onder voorwaarden mogelijk om hooggekwalificeerde kenniswerkers van buiten de EU toe te laten tot de Nederlandse arbeidsmarkt. De IND zet met de invoering van Modern Migratiebeleid intensief in op preventie en handhaving, zowel op werkgevers als op vreemdelingen. Ondanks de genomen maatregelen ziet de Inspectie SZW dat er nog steeds misbruik wordt gemaakt van de regeling. Doel is het terugdringen van misbruik van de kennismigrantenregeling en daarmee tevens het terugdringen van illegale tewerkstelling.
  • Aanpak misbruik studentenregeling
    Studenten van buiten de EU mogen in Nederland alleen werken met een tewerkstellingsvergunning. Misbruik van de studentenregeling is een sectoroverstijgend thema. Het gaat enerzijds om buitenlandse studenten die zich op oneigenlijke wijze toegang tot de arbeidsmarkt verschaffen. Anderzijds gaat het om werkgevers die deze studenten arbeid laten verrichten zonder zich aan de hiervoor geldende regels te houden. De doelstelling is naleving van de Wav, de WML, de Atw en de Waadi bij werkgevers die buitenlandse studenten arbeid laten verrichten.

2015

In 2015 zal de Inspectie

  • in het kader van niet-naleving sociale zekerheidwetten onderzoek doen naar de naleving van de inspanningsplicht. De urgentie van dit onderwerp is toegenomen door de WWB-maatregelen die per 1 januari 2015 worden ingevoerd (wetsvoorstel wijziging van de Wet werk en bijstand en enkele andere sociale zekerheidswetten, rijksoverheid.nl ). Deze hebben ondermeer als doel de uniformiteit van de uitvoering van de arbeidsplicht door gemeenten te vergroten;
  • in het kader van misbruik kennismigranten inspecties uitvoeren bij werkgevers waar kennismigranten werken en rapporten van bevindingen opstellen ten behoeve van de IND;
  • in het kader van misbruik studentenregeling inspecties uitvoeren bij werkgevers waar buitenlandse studenten en voorlichting geven aan onderwijsinstellingen. De Inspectie zet strafvorderlijke bevoegdheden gericht in bij de aanpak van notoire overtreders en misstanden en bij de bestrijding van constructies.

Naast dit programma heeft de Inspectie in 2013 uitvoering gegeven aan twee zogenaamde businesscases. In één businesscase werkt de Inspectie nauw samen met het UWV om gefingeerde dienstverbanden op te sporen, waarmee onder andere uitkeringsfraude gepleegd wordt. Deze businesscase loopt door tot en met 2017, de prestaties worden jaarlijks beoordeeld.

In de andere businesscase spant de Inspectie zich in om met gebruikmaking van signalen van onder andere het UWV grootschalige frauduleuze constructies op te sporen en strafrechtelijk te doen vervolgen. Bij deze constructies kan het gaan om diverse vormen van fraude zoals uitkerings- of premiefraude. Deze businesscase heeft voor 2014 het karakter van een pilot. Hierna wordt beoordeeld of de opbrengsten het voortzetten van de pilot rechtvaardigen.

De uitkomsten worden ook bezien op input voor het bovenstaande programma.